Afspraken supervisie gedurende de dienst door 5 jaars AIOS (Tussenwachtdiensten)
Opgesteld door: J. Alsma, Dr. S.C.E. Klein Nagelvoort – Schuit, Prof. dr. J.C.L.M. van Saase i.o.m. de Opleidingscommissie Interne Geneeskunde

Doel
Dit document beschrijft de rechten en plichten van een laatstejaars AIOS die fungeert als superviserend arts in de dienst.

Begripsbepalingen:
A(N)IOS: Arts(niet) in opleiding tot specialist
Arts:  de arts die al dan niet in het kader van de opleiding tot (medisch) specialist A(N)IOS onder functionele verantwoordelijkheid van de betrokken medisch specialisten en/of andere artsen deelneemt aan de zorgverlening;
Superviserend arts: degene die op basis van binnen het ziekenhuis gemaakte afspraken in voorkomende gevallen moet worden aangemerkt als functioneel leidinggevende/opdrachtgever voor de arts. Deze functie wordt vervuld door een medisch specialist (achterwacht) of AIOS in de het laatste fase van de opleiding (tussenwacht), mits hiervoor bekwaam geacht door het opleidingsteam.
Eindverantwoordelijk internist: internist die eindverantwoordelijk is voor het beleid van de arts en, indien de superviserend arts een AIOS is in de laatste fase van de opleiding, voor de superviserend arts gedurende de dienstperiode (achterwacht).
Aanwezigheidsdienst:  Een aaneengesloten periode van ten hoogste 24 uren waarin de werknemer, zo nodig naast het verrichten van de ingeroosterde werkzaamheden als AIOS, verplicht is fysiek op de arbeidsplaats aanwezig te zijn en om op oproep zo spoedig mogelijk werkzaamheden te verrichten.
Bereikbaarheidsdienst:  Een aaneengesloten periode van ten hoogste 24 uren waarin de werknemer, zo nodig naast het verrichten van de ingeroosterde werkzaamheden als AIOS, verplicht is om bereikbaar te zijn en op oproep zo spoedig mogelijk werkzaamheden te verrichten.
Telefonisch consult:  Als de werknemer telefonisch beschikbaar moet zijn om vragen te kunnen beantwoorden, dan telt alleen het consult zelf en de eventuele verslaglegging ervan als arbeidstijd. Deze arbeidstijd wordt naar boven of beneden afgerond op halve uren. Voor een telefonisch consult staat minimaal een half uur.
Dienstperiode: De tijd waarbij er gewerkt wordt volgens het dienstrooster. Voor de superviserend arts en de eindverantwoordelijke arts is er sprake van bereikbaarheidsdienst. De dienstperiodes in het Erasmus MC zijn als volgt ingedeeld:

  • Maandag tot en met donderdag van 16.30 tot 08.30 uur en vrijdag van 18.00 tot 09.00 uur
  • In het weekend is er sprake van een weekenddienst. Een weekenddienst loopt van zaterdag van 09.00 tot zondag 09.00 uur en van zondag van 09.00 uur tot maandag 08.30 uur.

Bekwaamheidsverklaring supervisie: Een bekwaamheidsverklaring is een mondelinge of schriftelijke verklaring van een bekwaamheid, afgegeven door de lokale opleiders. Een bekwaamheidsverklaring voor de supervisie is een schriftelijke verklaring van de lokale opleiders dat de AIOS geschikt is om als superviserend arts te werken, met in achtneming van de afspraken in dit document. Deze verklaring kan worden opgenomen in het (digitaal) portfolio.

Algemene taken en verantwoordelijkheden van de superviserend arts
De superviserend arts (tussenwacht of achterwacht) is na overleg met de arts eindverantwoordelijk over het medisch beleid dat gevoerd wordt bij een patiënt.  De superviserend arts dient te door de A(N)IOS worden geraadpleegd in de volgende omstandigheden:

  • Indien er beslissingen van enige betekenis genomen moeten worden (verandering therapie, ingrijpende diagnostiek c.q. therapie, overplaatsing).
  • Indien er onduidelijkheden zijn ten aanzien van het beleid bij een patiënt.
  • Wanneer een patiënt op een afdeling wordt opgenomen/overgenomen.
  • Bij alle patiënten die beoordeeld worden op de spoedeisende hulp.
  • Bij alle nieuwe consulten in huis

NB:

  • Daarnaast kan er overlegd worden met de superviserend arts indien de A(N)IOS twijfelt over zijn/haar eigen bekwaamheid te overleggen
  • De superviserend arts kan te allen tijde worden verzocht in het ziekenhuis te komen om zelf de patiënt te beoordelen en dient aan dit verzoek te voldoen.

Verantwoordelijkheden arts
De arts is verantwoordelijk om gedurende de dienst te voldoen aan de taken, zoals benoemd in het bestand “Handboek Soldaat”.  Gedurende de dienst is de A(N)IOS zelf verantwoordelijk voor de (het gevoerde beleid bij) patiënt. Na consultatie van de achterwacht is er sprake van een gedeelde verantwoordelijkheid. Indien de arts besluit overleg met de superviserend arts achterwege te laten, impliceert dat dat de arts zelf verantwoordelijk is voor eventueel onjuiste beslissingen.

Supervisie gedurende de dienst door laatstejaars AIOS (tussenwacht)
Indien de superviserend arts een laatstejaars AIOS is, is er sprake van een getrapte verantwoordelijkheid. Na overleg tussen de arts en de superviserend arts zijn beide verantwoordelijk voor het gevoerde beleid. De superviserend arts zal na overleg met de arts overleggen met de eindverantwoordelijk internist. Vanaf het moment dat dit overleg heeft plaats gevonden, deelt deze ook in de verantwoordelijkheid.

De superviserend arts overlegt in principe met de eindverantwoordelijk internist:

  • Alle patiënten die beoordeeld zijn op de spoedeisende hulp
  • Alle nieuwe consulten in huis
  • Bij twijfel over alle andere beslissingen

Beslissingen die genomen zijn in andere situaties waarover de superviserend arts zich bekwaam voelt worden de volgende dag besproken met de superviserend internist of zijn/haar vervanger.
Indien gevraagd door de superviserend AIOS (tussenwacht) zal de eindverantwoordelijk internist (achterwacht) in huis komen.

Voorwaarden supervisie gedurende door laatstejaars AIOS
Een AIOS in het laatste jaar van de opleiding kan supervisie geven gedurende de dienst indien er aan de volgende voorwaarden is voldaan:

  • De AIOS heeft een bekwaamheidsverklaring ontvangen voor het geven van supervisie van de (plaatsvervangend) hoofdopleider of differentiatie opleider. Deze bekwaamheidsverklaring is opgenomen in het portfolio van de AIOS.
  • Opgenomen patiënten zullen binnen 24 uur worden gezien door de eindverantwoordelijke internist.
  • Tijdens de weekenddiensten van de algemene interne geneeskunde zal de eindverantwoordelijke internist in het ziekenhuis aanwezig zijn voor de ochtendoverdracht en visite.

Werkwijze
Indien een AIOS in het laatste jaar van de opleiding supervisie geeft wordt dit via het secretariaat van de interne geneeskunde aan de receptie doorgegeven als zijnde tussenwacht. Daarnaast is het bij de receptie bekend wie de internist achterwacht heeft.

Compensatie
De AIOS die functioneert als de superviserend arts zal bij supervisie worden gecompenseerd voor zijn gemaakte arbeidstijd. Deze arbeidstijd wordt omgezet in verlofuren, welke in overleg op te nemen zijn.
Onder arbeidstijd wordt verstaan:

  • Een telefonisch consult zelf en de eventuele verslaglegging hiervan. Deze arbeidstijd wordt naar boven of beneden afgerond op halve uren. Voor een telefonisch consult staat minimaal een half uur arbeidstijd.
  • Het reizen naar het ziekenhuis gedurende de dienst naar aanleiding van een oproep geldt als arbeidstijd. Dit geldt niet voor het reizen naar het ziekenhuis voor de normale werkzaamheden tijdens de dienst in het weekend.
  • De tijd dat de superviserend arts in het ziekenhuis is gedurende de diensturen

Bronnen:

  • Opleidingsplan 2009 Interne Geneeskunde voor een gemoderniseerde medische vervolgopleiding (p.13)
  • Arbeidstijden voor AIOS en ANIOS, de jonge orde
  • CAO Universitair Medische Centra